पासपोर्ट कसा काढावा? अर्ज, कागदपत्रे व फीची संपूर्ण माहिती

पासपोर्ट हा परदेशात प्रवास करण्यासाठी भारत सरकारकडून दिला जाणारा अधिकृत प्रवास दस्तऐवज आहे. परदेशात जाण्यासाठी व्हिसा, फ्लाइट तिकीट किंवा हॉटेल बुकिंगइतकाच पासपोर्टही महत्त्वाचा असतो. पहिल्यांदा पासपोर्ट काढताना अर्ज कुठे करायचा, कोणती कागदपत्रे लागतात, किती फी भरावी लागते आणि पोलीस व्हेरिफिकेशन कसे होते, हे आधी समजून घेतले तर संपूर्ण प्रक्रिया बरीच सोपी होते.

पासपोर्ट म्हणजे काय?

पासपोर्ट हा भारताच्या नागरिकाला परदेशात प्रवास करण्यासाठी भारत सरकारकडून जारी केला जाणारा अधिकृत दस्तऐवज आहे. त्यामध्ये धारकाचे नाव, फोटो, जन्मतारीख, पासपोर्ट क्रमांक आणि इतर ओळखविषयक माहिती असते.

परदेशात प्रवास करताना पासपोर्ट तुमची ओळख आणि भारतीय नागरिकत्वाशी संबंधित महत्त्वाचा दस्तऐवज म्हणून वापरला जातो. मात्र पासपोर्ट असणे म्हणजे व्हिसा मिळणे निश्चित झाले असे नाही. ज्या देशात जायचे आहे, त्या देशाचे व्हिसा नियम वेगळे असू शकतात.

पासपोर्ट कोणासाठी आवश्यक आहे?

उदाहरणार्थ:

• परदेशात पर्यटनासाठी जाणाऱ्या व्यक्तीला
• परदेशात शिक्षण घेण्यासाठी जाणाऱ्या विद्यार्थ्याला
• परदेशात नोकरीसाठी जाणाऱ्या व्यक्तीला
• व्यवसायासाठी परदेशात जाणाऱ्या व्यावसायिकाला
• कुटुंबीयांना भेटण्यासाठी परदेशात जाणाऱ्या व्यक्तीला

पासपोर्टची आवश्यकता असू शकते.

महत्त्वाचे: पासपोर्ट काढण्यासाठी परदेश प्रवासाचे तिकीट आधी बुक केलेले असणे आवश्यक नाही. भविष्यात परदेश प्रवासाची शक्यता असेल तरी नागरिक पासपोर्टसाठी अर्ज करू शकतो.

पासपोर्ट कसा काढावा?

पासपोर्ट काढण्याची सामान्य प्रक्रिया ऑनलाइन अर्जापासून सुरू होते. Passport Seva पोर्टलवर नोंदणी करून अर्ज भरावा, आवश्यक फी भरून अपॉइंटमेंट घ्यावी, त्यानंतर PSK किंवा POPSK येथे कागदपत्रांची पडताळणी आणि बायोमेट्रिक प्रक्रिया पूर्ण करावी.

सोप्या भाषेत प्रक्रिया अशी आहे:

ऑनलाइन नोंदणी → अर्ज → फी भरणे → अपॉइंटमेंट → PSK/POPSK भेट → कागदपत्र पडताळणी → आवश्यक असल्यास Police Verification → पासपोर्ट जारी

---

पासपोर्ट काढण्यासाठी कोणती कागदपत्रे लागतात?

Fresh Passport साठी नेमकी कागदपत्रे अर्जदाराच्या परिस्थितीनुसार बदलू शकतात. सामान्य प्रकरणात सध्याच्या पत्त्याचा पुरावा, जन्मतारखेचा पुरावा आणि लागू असल्यास Non-ECR संबंधित कागदपत्रे आवश्यक असतात.

पत्त्याचा पुरावा

Passport Seva च्या स्वीकार्य कागदपत्रांच्या यादीमध्ये खालीलपैकी कागदपत्रांचा समावेश आहे:

• Aadhaar Card
• मतदार ओळखपत्र
• वीज बिल
• पाणी बिल
• टेलिफोन किंवा पोस्टपेड मोबाइल बिल
• गॅस कनेक्शनचा पुरावा
• Rent Agreement
• Income Tax Assessment Order
• काही विशिष्ट बँकांचे Photo Passbook
• पात्र कंपनीकडून दिलेले Address Certificate

एक महत्त्वाची गोष्ट: अर्ज करताना सध्याच्या पत्त्याचा पुरावा महत्त्वाचा आहे. तुम्ही त्या पत्त्यावर किती वर्षांपासून राहत आहात यापेक्षा अर्जाच्या वेळी असलेला Present Address महत्त्वाचा असतो. मात्र मागील एका वर्षात तुम्ही ज्या ठिकाणी राहत होतात, त्याची माहिती अर्जात द्यावी लागू शकते.

जन्मतारखेचा पुरावा

जन्मतारीख सिद्ध करण्यासाठी परिस्थितीनुसार Birth Certificate, School Leaving किंवा Matriculation Certificate, PAN Card, Driving Licence, Election Photo Identity Card, सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी Service Record किंवा इतर स्वीकार्य कागदपत्रे वापरता येऊ शकतात.

2023 नंतर जन्मलेल्या व्यक्तींसाठी जन्मतारखेच्या पुराव्याबाबत स्वतंत्र नियम लागू आहेत. त्यामुळे अशा प्रकरणात Passport Seva च्या अद्ययावत Document Advisor मधील यादी तपासणे महत्त्वाचे आहे.

फक्त नाव आणि जन्मवर्ष असलेले कागदपत्र पुरेसे आहे असे गृहीत धरू नका. कागदपत्रामध्ये आवश्यक जन्मतारीख स्पष्टपणे नमूद आहे का, हे तपासा.

पासपोर्टसाठी Aadhaar Card पुरेसे आहे का?

अनेक अर्जदारांना हा प्रश्न पडतो. Aadhaar Card हे पत्त्याचा पुरावा आणि फोटो ओळखीचा पुरावा म्हणून स्वीकारले जाऊ शकते, मात्र पासपोर्टसाठी लागणारी सर्व कागदपत्रे प्रत्येक व्यक्तीसाठी फक्त Aadhaar वरच पूर्ण होतील असे नाही.

उदाहरणार्थ, तुमच्या Aadhaar वर वर्तमान पत्ता योग्य असेल, तरी जन्मतारीख सिद्ध करण्यासाठी स्वतंत्र स्वीकार्य कागदपत्र आवश्यक असू शकते.

म्हणून Aadhaar + जन्मतारखेचा स्वीकार्य पुरावा + परिस्थितीनुसार इतर कागदपत्रे अशी तयारी करणे अधिक सुरक्षित आहे.

पासपोर्टसाठी ऑनलाइन अर्ज कसा करायचा?

Step 1: Passport Seva पोर्टलवर Register करा

नवीन अर्जदाराने Passport Seva Registration पेज वर जाऊन User Registration पूर्ण करावे.

नोंदणी करताना:

• नाव
• ई-मेल ID
• Login ID
• Password
• Passport Office

यांसारखी माहिती भरावी लागते.

Login ID आणि Password सुरक्षित ठेवा. भविष्यात अर्जाचा स्टेटस तपासण्यासाठी किंवा संबंधित सेवांसाठी याची आवश्यकता पडू शकते.

Step 2: Login करून Fresh Passport निवडा

Login केल्यानंतर Fresh Passport/Re-issue Passport या पर्यायामधून तुमच्या गरजेनुसार सेवा निवडा.

पहिल्यांदाच Ordinary Passport काढत असाल तर साधारणपणे Fresh Passport हा पर्याय लागू होतो.

Step 3: अर्जातील माहिती भरा

अर्जामध्ये साधारणपणे खालील प्रकारची माहिती विचारली जाते:

1. Passport Type
2. Applicant Details
3. Family Details
4. Address Details
5. Emergency Contact
6. Previous Passport Details
7. Other Details
8. Passport Preview
9. Details Verification

इथे एक महत्त्वाची काळजी घ्या.

नाव, जन्मतारीख, पालकांची नावे, पत्ता आणि इतर तपशील तुमच्या कागदपत्रांप्रमाणेच भरा.

फॉर्म Submit करण्यापूर्वी Preview नीट तपासा. Submit केल्यानंतर बदल करणे सहज शक्य नसू शकते.

Step 4: Application Submit करा

फॉर्म तपासल्यानंतर Submit करा. अर्ज पूर्ण झाल्यानंतर Application Reference Number (ARN) तयार होतो.

हा क्रमांक जतन करून ठेवा.

Step 5: फी भरा

अर्ज Submit केल्यानंतर लागू Passport Service Fee भरावी लागते.

Passport Seva पोर्टलवर अपॉइंटमेंट बुक करण्यापूर्वी लागू फीचे पेमेंट करणे आवश्यक आहे.

Step 6: Appointment Book करा

पेमेंट केल्यानंतर उपलब्ध PSK किंवा POPSK निवडा आणि उपलब्ध तारीख व वेळेनुसार अपॉइंटमेंट बुक करा.

Appointment Confirmation मिळाल्यानंतर त्याची माहिती जतन करा.

Step 7: PSK/POPSK येथे जा

अपॉइंटमेंटच्या दिवशी:

• Appointment details
• Original documents
• आवश्यक self-attested photocopies
• लागू असल्यास इतर supporting documents

घेऊन जा.

मूळ कागदपत्रे पडताळणीसाठी दाखवावी लागतात आणि पडताळणीनंतर ती परत केली जातात.

Passport Seva Kendra मध्ये काय होते?

PSK किंवा POPSK ला गेल्यानंतर अर्जाची प्रत्यक्ष प्रक्रिया पूर्ण केली जाते.

सामान्यतः:

Document Verification → फोटो/बायोमेट्रिक प्रक्रिया → अधिकारी तपासणी → Application Processing

अशी प्रक्रिया होते.

इथे तुमच्या कागदपत्रांमधील माहिती आणि ऑनलाइन अर्जातील माहितीमध्ये तफावत आहे का, हे तपासले जाऊ शकते.

उदाहरणार्थ, अर्जामध्ये नाव “Aishwarya Patil” आहे आणि एखाद्या महत्त्वाच्या कागदपत्रात वेगळे नाव आहे, तर त्या फरकाबाबत अतिरिक्त कागदपत्रे किंवा स्पष्टीकरण मागितले जाऊ शकते.

Passport साठी Police Verification कसे होते?

अनेक Fresh Passport अर्जांमध्ये Police Verification लागू होऊ शकते. त्याची पद्धत अर्जदाराच्या प्रकरणानुसार बदलू शकते.

पोलीस पडताळणीचा उद्देश अर्जामध्ये दिलेली माहिती, विशेषतः पत्ता आणि ओळख यासंबंधी माहिती तपासणे हा असतो.

Police Verification वेळी काय काळजी घ्यावी?

• अर्जातील पत्ता आणि प्रत्यक्ष वर्तमान पत्ता जुळतो का तपासा.
• अर्जात मागील एका वर्षातील निवासाची माहिती योग्य दिली आहे का तपासा.
• फोन नंबर चालू ठेवा.
• आवश्यक कागदपत्रे तयार ठेवा.
• चुकीची किंवा खोटी माहिती देऊ नका.

फक्त “पोलीस घरी येतील” एवढ्यावर प्रक्रिया अवलंबून आहे असे समजू नका. तुमच्या अर्जाच्या प्रकारानुसार Verification ची पद्धत आणि वेळ वेगळी असू शकते.

Passport ची फी किती आहे?

अर्जाची फी भरण्यापूर्वी Passport Seva च्या अधिकृत Fee Calculator वर लागू शुल्क तपासणे योग्य आहे. Passport Seva ने 1 जुलै 2026 पासून शुल्कात बदल झाल्याची सूचना दिली आहे त्यामुळे इंटरनेटवर दिसणाऱ्या जुन्या ₹1,500 किंवा ₹2,000 शुल्काच्या माहितीवर अवलंबून राहू नका.

सामान्य प्रौढ Fresh/Re-issue Passport साठी 2026 मध्ये लागू शुल्काचे प्रमुख उदाहरण:

पासपोर्ट प्रकार	सामान्य फी	Tatkaal फी
36 पानांचा Passport	₹2,500	₹5,000
60 पानांचा Passport	₹3,500	₹6,000
Lost/Damaged 36-page replacement	₹5,000	₹7,500
Lost/Damaged 60-page replacement	₹6,000	₹8,500

ही शुल्करचना 1 जुलै 2026 पासून लागू झालेल्या बदलांनुसार आहे. प्रत्यक्ष पेमेंट करण्यापूर्वी Passport Seva च्या अधिकृत Fee Calculator वर तुमच्या अर्जाचा प्रकार निवडून शुल्क तपासणे योग्य आहे.

Fresh Passport साठी 8 वर्षांपर्यंतच्या मुलांना आणि 60 वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या Senior Citizens ना लागू नियमांनुसार 10% शुल्क सवलत उपलब्ध आहे. ही सवलत Fresh Application साठी आहे; Re-issue साठी नाही.

36 पानांचा की 60 पानांचा Passport घ्यावा?

दोन्ही पर्यायांचा उपयोग सारखा नसतो.

मुद्दा	36 पानांचा Passport	60 पानांचा Passport
सामान्य वापर	पुरेसा असू शकतो	वारंवार प्रवास करणाऱ्यांसाठी उपयोगी
पानांची संख्या	कमी	जास्त
शुल्क	कमी	जास्त
वारंवार International Travel	कमी गरज असल्यास योग्य	जास्त गरज असल्यास उपयुक्त
नवशिक्या अर्जदार	सामान्यतः पुरेसा	भविष्यातील प्रवास जास्त असल्यास विचार करता येतो

उदाहरणार्थ, एखादी व्यक्ती वर्षातून एकदा किंवा दोन वर्षांतून एकदा परदेशात जाणार असेल तर 36 पानांचा पर्याय तिच्या गरजेसाठी पुरेसा असू शकतो. उलट, सतत Business Travel करणाऱ्या व्यक्तीला अधिक पानांचा Passport सोयीचा ठरू शकतो.

Normal Passport आणि Tatkaal Passport मध्ये काय फरक आहे?

मुद्दा	Normal	Tatkaal
फी	कमी	जास्त
प्रक्रिया	सामान्य प्रक्रिया	जलद प्रक्रिया
पात्रता	सामान्य नियम	Tatkaal eligibility लागू
अतिरिक्त कागदपत्रे	प्रकरणानुसार	काही अतिरिक्त कागदपत्रे/undertaking लागू
वेळ	सामान्य वेळमर्यादा	पात्र असल्यास जलद

Tatkaal म्हणजे फक्त जास्त पैसे भरले की कोणत्याही परिस्थितीत लगेच Passport मिळेल असे नाही.

Tatkaal साठी पात्रता आणि कागदपत्रांच्या अटी लागू असतात. त्यामुळे तातडीची गरज असली तरी अर्ज करण्यापूर्वी अधिकृत Tatkaal नियम तपासणे आवश्यक आहे.

Passport मिळायला किती वेळ लागतो?

Passport Seva Citizen’s Charter नुसार Fresh Passport साठी प्रक्रिया Police Verification कालावधी वगळून 30 working days पर्यंत लागू होऊ शकते.

Tatkaal सेवेसाठी पात्र अर्जदारांना 3 working days पर्यंत प्रक्रिया वेळ दिली आहे, मात्र ती पात्रता आणि लागू अटींच्या अधीन आहे.

याचा अर्थ असा नाही की प्रत्येक अर्जाला नेमके 30 किंवा 3 दिवस लागतील. कागदपत्रांमध्ये समस्या, Verification, अतिरिक्त तपासणी किंवा इतर कारणांमुळे प्रत्यक्ष वेळ बदलू शकतो.

Practical Example 1: पहिल्यांदा Passport काढणारा विद्यार्थी

समजा राहुलला पुढील वर्षी Higher Education साठी परदेशात जायचे आहे.

त्याने:

1. Passport Seva वर Registration केले.
2. Fresh Passport निवडला.
3. Current Address योग्य भरला.
4. जन्मतारखेचा स्वीकार्य पुरावा तयार ठेवला.
5. लागू फी भरली.
6. PSK Appointment घेतली.
7. Original documents आणि self-attested copies घेऊन PSK ला गेला.

त्याने Admission Letter मिळेपर्यंत थांबण्याऐवजी आधीच Passport काढण्याची प्रक्रिया सुरू केली. त्यामुळे नंतर Visa प्रक्रिया सुरू करताना Passport उपलब्ध असण्याची अडचण कमी होऊ शकते.

काळजी: Admission, Scholarship किंवा Visa ची कागदपत्रे वेगळी असतात. Passport असल्यामुळे Visa आपोआप मिळत नाही.

Practical Example 2: पत्ता बदललेला अर्जदार

समजा पूजा पूर्वी नाशिकमध्ये राहत होती, पण आता पुण्यात राहते.

Passport अर्जात तिने सध्याचा पुण्याचा पत्ता दिला. तिच्याकडे त्या पत्त्याचा स्वीकार्य Address Proof आहे.

अशा परिस्थितीत फॉर्ममध्ये मागील एका वर्षातील निवासाचा तपशीलही योग्य प्रकारे देणे महत्त्वाचे आहे.

काळजी: जुन्या पत्त्याचा पुरावा आहे म्हणून तोच वर्तमान पत्ता म्हणून देऊ नका.

Practical Example 3: तातडीने Passport हवा आहे

समजा अमोलला काही आठवड्यांत परदेशात जायचे आहे आणि त्याच्याकडे Passport नाही.

त्याने थेट Tatkaal निवडण्यापूर्वी:

• Tatkaal साठी पात्रता
• आवश्यक अतिरिक्त कागदपत्रे
• Undertaking
• लागू शुल्क
• उपलब्ध Appointment

तपासले पाहिजे.

फक्त “माझा प्रवास जवळ आला आहे” या कारणामुळे प्रत्येक अर्जदाराला Tatkaal सेवा मिळेलच असे नाही.

Passport काढताना होणाऱ्या 7 सामान्य चुका

1. जुन्या फीची माहिती वापरणे

वेबसाइट किंवा YouTube व्हिडिओ जुना असेल तर त्यातील शुल्क बदललेले असू शकते.

काय करावे? पेमेंट करण्यापूर्वी अधिकृत Fee Calculator तपासा.

2. चुकीचा पत्ता भरणे

Aadhaar वर एक पत्ता आणि अर्जात दुसरा पत्ता दिल्यामुळे प्रश्न निर्माण होऊ शकतात.

काय करावे? सध्याचा Address Proof आधी तयार ठेवा.

3. जन्मतारखेत mismatch

School Certificate, PAN आणि इतर कागदपत्रांमध्ये वेगवेगळ्या जन्मतारखा असल्यास अडचण येऊ शकते.

काय करावे? अर्ज Submit करण्यापूर्वी सर्व महत्त्वाची कागदपत्रे तपासा.

4. Original documents न नेता जाणे

फक्त photocopy घेऊन जाणे पुरेसे आहे असे समजू नका.

काय करावे? Original documents आणि आवश्यक self-attested copies दोन्ही घेऊन जा.

5. चुकीची माहिती लपवणे

Previous address, नावातील बदल किंवा इतर संबंधित माहिती लपवणे पुढे समस्या निर्माण करू शकते.

काय करावे? अर्जात सत्य आणि अचूक माहिती द्या.

6. Fake Passport वेबसाइटवर अर्ज करणे

Passport सेवेसाठी अनेक बनावट वेबसाइट्स आणि एजंटसदृश प्लॅटफॉर्म असल्याची अधिकृत सूचना Passport Seva ने दिली आहे.

काय करावे? अर्ज आणि पेमेंटसाठी अधिकृत Passport Seva वेबसाइटच वापरा.

7. Appointment चुकवणे

Appointment Date आणि वेळ लक्षात न ठेवणे किंवा आवश्यक कागदपत्रे न नेल्यामुळे पुन्हा वेळ लागू शकतो.

काय करावे? Appointment Confirmation जतन करा आणि आदल्या दिवशी Document Checklist तपासा.

Passport अर्जासाठी 8 Practical Tips

1. अर्ज करण्यापूर्वी documents एकत्र करा — नंतर फॉर्म भरताना चुका कमी होतात.
2. नावाची spelling तपासा — Passport मधील नाव भविष्यातील Visa आणि Travel Documents मध्ये महत्त्वाचे असते.
3. जन्मतारीख जुळते का पाहा — DOB mismatch असल्यास आधी समस्या समजून घ्या.
4. Current Address Proof तयार ठेवा — फक्त Permanent Address आहे म्हणून तोच पत्ता वापरू नका.
5. Application Reference Number जतन करा — पुढील tracking साठी उपयोगी ठरतो.
6. Appointment Confirmation जतन करा — PSK भेटीसाठी आवश्यक माहिती त्यात असते.
7. फी पेमेंटपूर्वी पुन्हा तपासा — 2026 मध्ये शुल्क बदललेले आहे.
8. फक्त अधिकृत वेबसाइट वापरा — अनधिकृत वेबसाइटला Passport-related personal data किंवा पेमेंट देऊ नका.

Passport हरवला किंवा खराब झाला तर काय?

Passport हरवला किंवा खराब झाला तर हा Fresh Passport चा साधा अर्ज नसतो. अशा परिस्थितीत Re-issue/Replacement संबंधित सेवा निवडावी लागू शकते.

हरवलेल्या किंवा खराब झालेल्या Passport साठी सामान्य Fresh Passport पेक्षा वेगळी प्रक्रिया आणि अधिक शुल्क लागू शकते.

उदाहरणार्थ, 1 जुलै 2026 पासून 36 पानांच्या Lost/Damaged Passport Replacement साठी सामान्य शुल्क ₹5,000 आणि Tatkaal शुल्क ₹7,500 आहे.

अशा प्रकरणात अंदाजाने कोणतेही कागदपत्र तयार न करता Passport Seva च्या Document Advisor नुसार प्रक्रिया करणे महत्त्वाचे आहे.

Passport आणि Visa यात काय फरक आहे?

हा गोंधळ अनेक नव्या प्रवाशांना होतो.

Passport हा तुमचा देशाबाहेरील प्रवासाचा अधिकृत दस्तऐवज आहे.

Visa म्हणजे एखाद्या परदेशी देशाने त्यांच्या नियमांनुसार तुम्हाला प्रवेश, मुक्काम किंवा विशिष्ट उद्देशासाठी दिलेली परवानगी.

उदाहरणार्थ, तुमच्याकडे Indian Passport असू शकतो आणि तुम्हाला एखाद्या देशात पर्यटनासाठी Visa देखील लागू शकतो.

म्हणून:

Passport = तुमचा प्रवास दस्तऐवज

Visa = दुसऱ्या देशात प्रवेश/मुक्कामासाठी त्या देशाची परवानगी

दोन्ही एकच गोष्ट नाहीत.

पासपोर्ट अर्जाची संपूर्ण Checklist

अर्ज Submit करण्यापूर्वी ही छोटी Checklist तपासा:

• Passport Seva वर Registration झाले आहे
• योग्य Passport Office/RPO निवडले आहे
• नावाची spelling तपासली आहे
• जन्मतारीख तपासली आहे
• Current Address तपासला आहे
• मागील एका वर्षातील पत्त्यांची माहिती तयार आहे
• Address Proof तयार आहे
• DOB Proof तयार आहे
• लागू असल्यास Non-ECR Proof तयार आहे
• Original documents उपलब्ध आहेत
• Self-attested copies तयार आहेत
• अर्जातील Preview तपासले आहे
• Fee तपासली आहे
• Appointment Book केली आहे
• Appointment Confirmation जतन केले आहे

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

1. पासपोर्ट कसा काढावा?

अधिकृत Passport Seva पोर्टलवर Registration करून Fresh Passport साठी ऑनलाइन अर्ज करा. त्यानंतर लागू फी भरून PSK/POPSK Appointment घ्या. ठरलेल्या दिवशी Original documents आणि आवश्यक copies घेऊन केंद्रावर जा.

2. पासपोर्टसाठी Aadhaar Card पुरेसे आहे का?

Aadhaar हे Address Proof आणि Photo Identity Proof म्हणून स्वीकारले जाऊ शकते. मात्र Passport अर्जासाठी जन्मतारखेचा पुरावा आणि परिस्थितीनुसार इतर कागदपत्रेही लागू शकतात. त्यामुळे फक्त Aadhaar पुरेसे आहे असे प्रत्येक अर्जदारासाठी गृहीत धरू नये.

3. Passport काढण्यासाठी किती फी लागते?

1 जुलै 2026 पासून सामान्य प्रौढ Fresh/Re-issue Passport साठी 36 पानांचा Passport ₹2,500 आणि 60 पानांचा Passport ₹3,500 आहे. Tatkaal साठी अनुक्रमे ₹5,000 आणि ₹6,000 शुल्क लागू आहे. पेमेंटपूर्वी अधिकृत Fee Calculator वर रक्कम तपासा.

4. Passport मिळायला किती दिवस लागतात?

Citizen’s Charter नुसार Fresh Passport साठी प्रक्रिया 30 working days पर्यंत असू शकते, Police Verification कालावधी वगळून. पात्र Tatkaal अर्जांसाठी ही वेळ 3 working days पर्यंत असू शकते. प्रत्यक्ष वेळ अर्जाच्या परिस्थितीनुसार बदलू शकतो.

5. Passport साठी Police Verification आवश्यक आहे का?

Police Verification अर्जाच्या प्रकार आणि परिस्थितीनुसार लागू होऊ शकते. त्यामुळे प्रत्येक अर्जासाठी एकच नियम आहे असे मानू नये. अर्ज करताना संबंधित Document Advisor आणि Passport Seva च्या सूचनांनुसार प्रक्रिया तपासा.

6. Passport आणि Visa एकच आहेत का?

नाही. Passport हा भारत सरकारकडून जारी होणारा अधिकृत प्रवास दस्तऐवज आहे, तर Visa हा परदेशी देशाकडून त्यांच्या नियमांनुसार दिला जाणारा प्रवेश किंवा मुक्कामाचा परवाना आहे.

पासपोर्ट काढण्याची प्रक्रिया पहिल्यांदा पाहताना मोठी वाटू शकते; प्रत्यक्षात ती काही स्पष्ट टप्प्यांमध्ये विभागलेली आहे — ऑनलाइन Registration, Fresh Passport अर्ज, कागदपत्रे, फी, Appointment, PSK/POPSK भेट आणि आवश्यक असल्यास Police Verification.

सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे अर्जातील माहिती आणि कागदपत्रांमधील माहिती अचूक जुळणे. नाव, जन्मतारीख आणि वर्तमान पत्ता याकडे विशेष लक्ष द्या.

तसेच Passport ची फी आणि नियम वेळोवेळी बदलू शकतात. विशेषतः 1 जुलै 2026 पासून शुल्करचनेत बदल झाल्यामुळे जुन्या इंटरनेट माहितीवर अवलंबून न राहता पेमेंटपूर्वी अधिकृत Passport Seva Fee Calculator तपासणे आवश्यक आहे.

पासपोर्टसाठी अर्ज करताना अनधिकृत वेबसाइट किंवा एजंटला वैयक्तिक माहिती आणि पेमेंट देण्याऐवजी अधिकृत Passport Seva माध्यमांचा वापर करा.

तुमची कागदपत्रे आधी तयार असतील आणि फॉर्म Submit करण्यापूर्वी प्रत्येक माहिती काळजीपूर्वक तपासली असेल, तर संपूर्ण अर्ज प्रक्रिया अधिक व्यवस्थितपणे पूर्ण करता येते.

खालील सर्व प्रश्नाचे योग्य उत्तर कमेंट करा

प्रश्न 1: Fresh Passport साठी ऑनलाइन अर्ज केल्यानंतर पुढील महत्त्वाचा टप्पा कोणता?

A) थेट Visa अर्ज करणे
B) फी भरून Appointment घेणे
C) Flight Ticket बुक करणे
D) Hotel Booking करणे

प्रश्न 2: 1 जुलै 2026 पासून सामान्य प्रौढ अर्जदारासाठी 36 पानांच्या Fresh Passport ची सामान्य फी किती आहे?

A) ₹1,500
B) ₹2,000
C) ₹2,500
D) ₹3,500

प्रश्न 3: Passport आणि Visa यामधील योग्य फरक कोणता?

A) दोन्ही एकच दस्तऐवज आहेत
B) Passport भारत सरकारकडून आणि Visa परदेशी देशाकडून दिला जाऊ शकतो
C) Visa आधी आणि Passport नंतर मिळतो
D) Passport फक्त नोकरीसाठी वापरला जातो